TwitterFacebook

Kościół rozpoczyna Święte Triduum Paschalne

W życiu każdego chrześcijanina szczególnym okresem jest Wielki Tydzień, podczas którego przeżywamy obchody najważniejszych wydarzeń w historii naszego zbawienia. W tych dniach uczestniczymy bowiem w tym, co stanowi sens naszej wiary, czyli w zbawczej Śmierci i Zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa.

To właśnie liturgia uświadamia nas, abyśmy nie byli tylko widzami, ale prawdziwymi świadkami tamtych wydarzeń. Jest ona odzwierciedleniem historii, bowiem zachowuje niemal dokładnie chronologię następujących po sobie zdarzeń. Czas ten słusznie jest określany, jako „Triduum Chrystusa ukrzyżowanego, pogrzebanego i zmartwychwstałego”. Nazywa się go „Triduum Paschalnym”, ponieważ uobecnia się wtedy i uskutecznia misterium Paschy, to jest przejścia Pana z tego świata do Ojca. Przez sprawowanie tego misterium w znakach liturgicznych i sakramentalnych Kościół jednoczy się wewnętrznie z Chrystusem. „Ponieważ dzieła odkupienia ludzi i doskonałego uwielbienia Boga Chrystus dokonał przez paschalne misterium swojej błogosławionej Męki, przez które umierając zniweczył naszą śmierć i zmartwychwstając przywrócił nam życie, święte Triduum Męki i Zmartwychwstania Pańskiego jaśnieje jako szczyt roku liturgicznego. Takie znaczenie, jakie niedziela ma w tygodniu, uroczystość Wielkanocy ma w roku liturgicznym.”

Wielki Tydzień rozpoczyna Niedziela Palmowa Męki Pańskiej, podczas której wspominamy tryumfalny wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy. Wielki Poniedziałek, Wtorek i Środa to ostanie dni przed dokonaniem się Paschalnego Misterium. W Wielki Czwartek przed południem, we wszystkich kościołach katedralnych, pod przewodnictwem biskupa ordynariusza, przy udziale wszystkich kapłanów diecezji, odprawiana jest Msza Krzyżma Świętego. Podczas tej Mszy biskup konsekruje olej krzyżma św. (chrismo) oraz święci olej chorych (infirmorum) i olej katechumenów (catehumenum), a wszyscy kapłani odnawiają swoje przyrzeczenia złożone podczas święceń kapłańskich. Jest to znak jedności całego Kościoła oraz jedności biskupa ordynariusza ze wszystkimi parafiami diecezji i ze wszystkimi kapłanami. Wieczorem we wszystkich kościołach odprawiana jest Msza Wieczerzy Pańskiej, rozpoczynająca Triduum Paschalne, podczas której przenosimy się do Wieczernika, gdzie Pan Jezus ze swoimi uczniami spożywał Ostatnią Wieczerzę, na której ustanowił dwa sakramenty: Eucharystię, mówiąc „to jest Ciało moje…” i kapłaństwo za pomocą słów „to czyńcie na moją pamiątkę”.

Na pamiątkę umycia przez Chrystusa nóg apostołom podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej celebrans – sprawujący Ofiarę Eucharystyczną kapłan – obmywa nogi 12 mężczyznom. Jest to przypomnienie fundamentalnej zasady moralnej chrześcijaństwa, czyli przykazania miłości. Gest ów wyraża także prawdę, że Kościół nie jest po to, żeby mu służono, lecz aby służyć. Hymn „Chwała na wysokości…” śpiewany jest przy dźwięku dzwonów, które od tej chwili wraz z organami milkną aż do Wigilii Paschalnej. Zamiast nich w kościołach słyszymy kołatki. To także znak żałoby po Zbawicielu, który odchodzi. Rodzaj „postu dla uszu”, tak jak „postem dla oczu” są zakryte od V niedzieli Wielkiego Postu krzyże i obrazy w kościołach. Używanie kołatek jest znane od czasów karolińskich. Odmawiając modlitwę eucharystyczną, kapłan po słowach „On to w dzień przed męką…”, ten jeden raz w roku dodaje słowa „…to jest dzisiaj”. Te słowa mają nam uświadomić, że znajdujemy się z Chrystusem i Jego uczniami w Wieczerniku, sprawując wraz z Nim Najświętszą Ofiarę. Na pamiątkę modlitwy w Ogrójcu i uwięzienia Pana Jezusa po skończonej Mszy św. następuje przeniesienie Najświętszego Sakramentu do specjalnie przygotowanej Kaplicy Przechowania (adoracji) zwanej ciemnicą.

Wielki Piątek jest dniem śmierci Chrystusa. W tym dniu zgodnie z odwieczną tradycją na znak żałoby nie sprawuje się sakramentów. Po godzinie 15. (godzina śmierci Jezusa na krzyżu) odprawiana jest Liturgia Męki Pańskiej. Po dojściu do ołtarza kapłan pada na twarz (prostracja). W tym geście największego uniżenia kapłan oddaje Chrystusowi całe ludzkie zło i grzech. Po tej modlitwie rozpoczyna się Liturgia Słowa, podczas której najważniejszym czytaniem jest opis Męki Pańskiej wg św. Jana, czytany z podziałem na role. Kolejną częścią tego nabożeństwa jest adoracja krzyża. Krzyż zostaje uroczyście wniesiony do prezbiterium. Towarzyszy temu śpiew „Oto Drzewo Krzyża, na którym zawisło Zbawienie świata. Pójdźmy z pokłonem”. Wszyscy podchodzą i na znak wielkiej czci całują krzyż. Następnie udzielana jest Komunia św., która ma ukazać nierozerwalny związek Eucharystii z ofiarą krzyża. Na zakończenie liturgii ciało Pana Jezusa, wystawione w monstrancji okrytej welonem symbolizującym całun, zostaje przeniesione do specjalnej kaplicy zwanej Bożym Grobem. Adoracja przy grobie trwa całą noc. W Wielki Piątek celebrans używa czerwonego koloru szat. Jak pisze ks. Józef Sroka: „W przeszłości w liturgii Wielkiego Piątku używano koloru czarnego. Obecnie używa się koloru czerwonego. Jest to znak królewskości Chrystusa i Jego zwycięstwa nad śmiercią oraz znak Jego najwyższego męczeństwa we własnej krwi na krzyżu. Jest to też kolor męczenników, którzy w Chrystusie widzieli swój ideał i wzór, a w posłuszeństwie Bogu aż do śmierci – źródło własnej ofiary i własnego triumfu”.

Wielka Sobota jest dniem, w którym z jednej strony Kościół (na wzór uczniów Jezusa) trwa w zadumie i żałobie przy grobie swojego Mistrza, z drugiej zaś strony oczekuje z nadzieją Wielkiej Nocy Zmartwychwstania. Wierni, oczekując na święta, przynoszą do poświęcenia potrawy, które potem z radością spożyją w dzień Wielkanocy.

Wigilia Paschalna jest świętem wszystkich świąt, uroczystością nad wszystkimi uroczystościami. Jest szczytem Triduum Paschalnego – trzech dni przeżywania najważniejszych wydarzeń, które stanowią fundament naszej wiary. Jest ona kluczem do zrozumienia wszystkiego, co się działo, co się dzieje i co będzie się działo. Jest celebracją wydarzenia unikalnego, które odmienia człowieka i świat. Podczas Wigilii Paschalnej odnawiamy nasze przyrzeczenia chrzcielne. Z ciemności do światła. Z grzechu do łaski. Ze śmierci do życia. To wszystko ma wyrazić obrzęd, który rozpoczyna świętowanie Paschy. Prosta symbolika przedstawia w skrócie tajemnicę odkupieńczej śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Tak jak ogień – Chrystus oświeca, ogrzewa i oczyszcza. W rozbudowanej Liturgii Słowa Wigilii Paschalnej słyszymy opowieść o działaniu Boga dla ratowania człowieka. Wybór siedmiu czytań stanowi główne punkty scenariusza podjętego przez Boga, który nazywamy planem zbawienia. Pomimo ludzkich występków, buntów, przeciwstawiania się Bogu, Pan nigdy go nie zaniechał, ale wypełnił, posyłając na świat swojego Syna Jednorodzonego. Symbolika kryje się także w liczbie „siedem”. Siedem to trzy plus cztery. Trzy to liczba Boga, a cztery to liczba świata. Razem daje siedem i oznacza przymierze. Liturgia Wigilii Paschalnej kończy się procesją rezurekcyjną – uroczystym ogłoszeniem prawdy o Zmartwychwstaniu Pańskim, manifestacją wiary chrześcijan – na wzór kobiet, które po doświadczeniu pustego grobu poszły ogłosić tę wieść uczniom. Procesja jest też symbolem wędrówki nowego Ludu Bożego razem ze swoim Panem do ojczyzny niebieskiej.

Życzę wszystkim Czytelnikom świadomego, czynnego, pełnego i owocnego uczestnictwa w liturgii Triduum Paschalnego. Niech „przez znaki widzialne wyraża się i w sposób właściwy poszczególnym znakom urzeczywistnia się uświęcenie człowieka”.

Katarzyna Mackiewicz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *